Dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) hứa hẹn tạo đột phá nhờ bổ sung cơ chế và chính sách đặc thù, từ đó xóa bỏ điểm nghẽn và thu hút đầu tư vào lĩnh vực đường sắt.

Luật Đường Sắt Sửa Đổi: Gỡ Bỏ Rào Cản, Khơi Thông Dòng Vốn Phát Triển

Ngày 14/06/2025, một bước tiến quan trọng trong việc tái cấu trúc ngành đường sắt Việt Nam đã được khởi xướng thông qua Dự thảo Luật Đường Sắt Sửa Đổi. Với việc tích hợp hàng loạt cơ chế và chính sách đặc thù, dự thảo này không chỉ được kỳ vọng sẽ loại bỏ những trở ngại lâu nay mà còn mở ra cơ hội thu hút nguồn lực đầu tư, thúc đẩy sự tăng trưởng bền vững trong lĩnh vực đường sắt.

Để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược về phát triển đường sắt, Dự thảo Luật Đường Sắt Sửa Đổi đã bổ sung và điều chỉnh để luật hóa 23 cơ chế, chính sách đặc thù. Điểm nhấn nằm ở Chương quy định về đầu tư xây dựng đường sắt và Điều 5 của Dự thảo Luật, nơi tập trung 4 chính sách đã được trình Quốc hội trước đó. Dự thảo Luật mới bao gồm 4 Chương và 84 Điều, thể hiện sự toàn diện và chi tiết trong việc điều chỉnh các khía cạnh của ngành.

Điểm đáng chú ý, Dự thảo Luật đã bổ sung các cơ chế và chính sách đặc biệt để khuyến khích đầu tư vào hệ thống đường sắt, tạo hành lang pháp lý đột phá cho sự phát triển của ngành. Các nội dung từ Dự thảo Nghị quyết đã được luật hóa vào 20 Điều của Dự thảo Luật, đồng thời chỉnh lý 33 Điều theo ý kiến thẩm tra, thể hiện sự cân nhắc kỹ lưỡng và sự đồng thuận cao trong quá trình xây dựng luật.

Nhằm đảm bảo tiến độ đầu tư xây dựng các dự án đường sắt, Chính phủ đã đề xuất Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2025. Theo đó, Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù sẽ được đưa ra khỏi chương trình, và thời gian xem xét, thông qua Dự án Luật Đường Sắt Sửa Đổi sẽ được điều chỉnh để Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 9 theo quy trình một kỳ họp. Đồng thời, Chính phủ đề xuất các quy định về đầu tư xây dựng đường sắt có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, và các quy định còn lại có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Việc bổ sung các quy định để tăng cường hợp tác công tư (PPP) và sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân được coi là giải pháp then chốt để tạo đột phá trong phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt, đổi mới công nghệ và triển khai chuyển đổi số. Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội – Trần Văn Khải nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Đường sắt có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời đánh giá cao những quy định đột phá, góp phần xóa bỏ điểm nghẽn, huy động nguồn lực, thúc đẩy khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong ngành.

Để hoàn thiện và đảm bảo mục tiêu chiến lược, nhiều ý kiến đề nghị rà soát các quy định mới trong quy hoạch mạng lưới và tuyến đường sắt, đảm bảo không mâu thuẫn với Luật Quy hoạch hiện hành. Bên cạnh đó, cần bổ sung các điều khoản quy định nguyên tắc quy hoạch để đảm bảo tính đồng bộ giữa các quy hoạch và trong tổ chức thực hiện, cũng như cơ chế tham vấn cộng đồng và huy động sự tham gia của các bên liên quan trong quy trình lập quy hoạch.

Phó chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan đề nghị gắn việc sửa đổi Luật Đường sắt với Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân vào phát triển hệ thống đường sắt hiện đại. Các chuyên gia cũng đề xuất bổ sung các chính sách ưu tiên doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, khuyến khích sản xuất nội địa các thiết bị như đầu máy, toa xe và đường ray.

Ngoài ra, cần bổ sung quy định về chính sách bồi thường cho hành khách trong trường hợp tàu chậm hoặc hủy chuyến do lỗi của đơn vị vận hành, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ quyền lợi người dùng. Dự kiến, Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận về Dự thảo Luật Đường Sắt Sửa Đổi tại phiên họp ngày 16/6.