Ngân sách cải tạo trụ sở Fed vượt dự toán 30%, lên đến 2,5 tỷ USD, làm dấy lên những tranh cãi về quản lý chi tiêu công, tính minh bạch và những thách thức kinh tế vĩ mô.

Cải tạo trụ sở Fed đội vốn lên 2,5 tỷ USD: Bê bối chi tiêu công hay bài toán kinh tế vĩ mô?

Dự án cải tạo trụ sở của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại Washington, D.C., đang trở thành tâm điểm tranh cãi khi ngân sách cải tạo vượt quá dự toán ban đầu, leo lên mức 2,5 tỷ USD – tăng hơn 30% so với con số 1,9 tỷ USD được phê duyệt năm 2021. Sự gia tăng đột biến này đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích về tính hiệu quả trong quản lý chi tiêu công và tính minh bạch của dự án.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đội vốn được cho là do các chi phí phát sinh liên quan đến lao động, công tác bảo tồn kiến trúc, giá nguyên vật liệu tăng cao và các yêu cầu khắt khe về bảo vệ môi trường. Chủ tịch Fed Jerome Powell cũng thừa nhận rằng dự án này có thể gây tranh cãi, nhưng khẳng định việc nâng cấp hai tòa nhà lịch sử Marriner S. Eccles và Federal Reserve East là cần thiết để đảm bảo an toàn và tuân thủ các tiêu chuẩn hiện hành.

Theo thông tin từ Fed, cả hai tòa nhà này đều chưa trải qua đợt cải tạo lớn nào kể từ khi được xây dựng gần một thế kỷ trước. Nhiều hệ thống cơ khí, điện và ống nước vẫn còn từ thời điểm ban đầu, tiềm ẩn nhiều rủi ro do chứa amiăng và chì. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng ngân sách ban đầu chưa tính đến các yếu tố như lạm phát, giá xây dựng tăng vọt và các vấn đề hạ tầng phát sinh trong quá trình thi công. Giá thép kết cấu và các vật liệu xây dựng khác đã tăng mạnh trong giai đoạn 2021-2022 do gián đoạn chuỗi cung ứng và nhu cầu phục hồi sau đại dịch. Tình trạng thiếu hụt lao động trong ngành xây dựng cũng góp phần đẩy chi phí lên cao.

Ngoài ra, các vấn đề môi trường tại công trường, như phát hiện amiăng và mực nước ngầm cao, cũng làm phức tạp quá trình thi công và tăng thêm chi phí. Các quy định xây dựng nghiêm ngặt của thành phố, giới hạn chiều cao tòa nhà, buộc đội thi công phải đào sâu xuống lòng đất, gây tốn kém hơn. Tuy nhiên, nỗ lực vượt qua những khó khăn này đã giúp công ty phụ trách phần nền móng nhận được giải thưởng “xuất sắc trong nghịch cảnh” từ Washington Building Congress vào năm 2025.

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật và kinh tế, dự án còn chịu tác động từ các yêu cầu thẩm mỹ. Trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, Ủy ban Mỹ thuật Hoa Kỳ đã yêu cầu ưu tiên sử dụng đá cẩm thạch trắng, phù hợp với phong cách tân cổ điển mà ông theo đuổi. Loại đá cẩm thạch này được khai thác từ bang Georgia và từng được sử dụng trong nhiều công trình nổi tiếng như Điện Capitol.

Mặc dù vậy, những chi phí phát sinh này không phải là tâm điểm của làn sóng phản đối nhằm vào Chủ tịch Jerome Powell. Tổng thống Donald Trump và các đồng minh đã chỉ trích Fed về việc sử dụng ngân sách cải tạo không hiệu quả, cho rằng dự án bao gồm những tiện ích xa xỉ. Tuy nhiên, những cáo buộc này đã bị ông Powell và Fed bác bỏ.

Để giảm bớt áp lực và minh bạch hóa dự án, Fed đã hủy kế hoạch cải tạo một tòa nhà lân cận thứ ba và công bố một chuyến tham quan ảo công trường, kèm theo video về quá trình loại bỏ amiăng và lắp đặt cửa sổ chống cháy nổ. Fed cũng làm rõ rằng khu vực được gọi là “vườn trên mái” chỉ đơn thuần là bãi đỗ xe trên cao với cây xanh để xử lý nước mưa.

Sự việc ngân sách cải tạo tăng vọt không chỉ là vấn đề của riêng Fed, mà còn phản ánh những thách thức kinh tế mà quốc gia đang phải đối mặt. Giờ đây, FED không chỉ phải tìm cách kiểm soát những vấn đề này cho toàn quốc gia, mà còn cần giải thích rõ ràng về tác động của chúng đến chính hoạt động của mình.

Từ khóa phụ: Chi tiêu công, Jerome Powell, lạm phát, vật liệu xây dựng.